
आजकाल अनेक सरकारी कामांसाठी आणि योजनांचा लाभ घेण्यासाठी रेशन कार्ड असणे अत्यंत गरजेचे झाले आहे. योग्य लाभार्थ्यांनाच मोफत किंवा सवलतीच्या दरातील धान्याचा लाभ मिळावा यासाठी सरकारने रेशन कार्ड e-KYC करणे बंधनकारक केले आहे. अनेक जण यासाठी सरकारी कार्यालयात किंवा सेतू केंद्रात चकरा मारतात. पण आता तुम्ही घरबसल्या तुमच्या मोबाईलवरून अवघ्या २ मिनिटांत ही e-KYC पूर्ण करू शकता.
ही सोपी आणि झटपट पद्धत खालीलप्रमाणे आहे.
मोबाईलवरून e-KYC करण्यासाठी आवश्यक गोष्टी:
- आधार कार्ड आणि रेशन कार्ड क्रमांक.
- आधार कार्डला लिंक असलेला चालू मोबाईल नंबर (OTP साठी).
- इंटरनेट कनेक्शन असलेला अँड्रॉइड (Android) स्मार्टफोन.
अॅपद्वारे e-KYC करण्याची स्टेप-बाय-स्टेप पद्धत:
- अॅप्स डाऊनलोड करा: सर्वात आधी तुमच्या मोबाईलमधील Google Play Store वरून ‘Mera eKYC’ आणि ‘Aadhaar FaceRD’ ही दोन सरकारी अॅप्स डाऊनलोड करून इन्स्टॉल करा.
- अॅप सुरू करा: ‘Mera eKYC’ अॅप ओपन करा आणि अॅपला आवश्यक त्या परवानग्या (उदा. लोकेशन) द्या.
- माहिती भरा: अॅपमध्ये तुमचा आधार कार्ड नंबर आणि स्क्रीनवर दिसणारा कॅप्चा (Captcha) कोड अचूक टाका.
- OTP टाका: आधारला लिंक असलेल्या तुमच्या मोबाईल नंबरवर एक OTP येईल, तो अॅपमध्ये भरा.
- माहिती तपासा: OTP व्हेरिफाय झाल्यानंतर तुम्हाला स्क्रीनवर तुमचे आधार डिटेल्स आणि लाभार्थ्याची माहिती दिसेल.
- चेहऱ्याची पडताळणी (Face Authentication): माहिती बरोबर असल्याची खात्री झाल्यावर ‘Face e-KYC’ या पर्यायावर क्लिक करा. इथे ‘Aadhaar FaceRD’ अॅपच्या मदतीने तुमचा चेहरा स्कॅन करून ओळख पटवली जाईल.
- ही प्रक्रिया यशस्वीरीत्या पूर्ण होताच तुमची रेशन कार्ड e-KYC घरबसल्या पूर्ण होईल.
महाराष्ट्र शासनाच्या वेबसाईटवरून e-KYC स्टेटस कसे तपासावे?
तुमची किंवा कुटुंबातील सदस्यांची e-KYC पूर्ण झाली आहे की नाही, हे तपासण्यासाठी:
- महाराष्ट्र शासनाच्या rcms.mahafood.gov.in या अन्न व नागरी पुरवठा विभागाच्या अधिकृत वेबसाईटला भेट द्या.
- वेबसाईटवर ‘Ration card e-KYC status’ किंवा ‘Aadhaar Linking Status’ हा पर्याय शोधा.
- तुमचा रेशन कार्ड क्रमांक किंवा आधार क्रमांक टाकून ‘Check Status’ बटणावर क्लिक करा.
- तिथे तुम्हाला तुमचे e-KYC स्टेटस दिसेल.
महत्त्वाची टीप: कुटुंबातील ज्या सदस्यांची ई-केवायसी (e-KYC) माहिती अपूर्ण असेल, त्यांचे नाव रेशन कार्डमधून कमी केले जाऊ शकते आणि ते अन्नपुरवठ्यापासून वंचित राहू शकतात. त्यामुळे सर्व सदस्यांची e-KYC लवकरात लवकर पूर्ण करून घ्या.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
१. रेशन कार्ड e-KYC न केल्यास काय होईल?
जर तुम्ही कुटुंबातील सर्व सदस्यांची e-KYC पूर्ण केली नाही, तर अशा अपात्र किंवा मृत सदस्यांची नावे रेशन कार्डमधून कमी केली जाऊ शकतात. तसेच, शासनाकडून मिळणारे मोफत किंवा सवलतीच्या दरातील धान्य मिळणे बंद होऊ शकते.
२. रेशन कार्ड e-KYC करण्यासाठी काही फी (पैसे) लागतात का?
नाही. शासनाच्या मोबाईल ॲपद्वारे घरबसल्या किंवा तुमच्या रास्त भाव धान्य दुकानात (रेशन दुकानात) जाऊन e-PoS मशीनवर e-KYC करणे पूर्णपणे मोफत आहे. (जर तुम्ही महा-ई-सेवा किंवा CSC केंद्रावर गेलात, तर तिथे नाममात्र सेवा शुल्क आकारले जाऊ शकते).
३. ऑनलाइन e-KYC जमत नसेल तर ऑफलाइन (Offline) कशी करावी?
जर तुम्हाला मोबाईलवरून e-KYC करणे कठीण वाटत असेल, तर तुम्ही कुटुंबातील सर्व सदस्यांना घेऊन तुमच्या गावातील/वॉर्डातील रेशन दुकानात जाऊ शकता. तिथे रेशन दुकानदार त्यांच्याकडील ई-पॉस (e-PoS) मशीनवर तुमचा अंगठा (Fingerprint) घेऊन ५ मिनिटांत मोफत e-KYC करून देईल.
४. कुटुंबातील लहान मुलांची e-KYC करणे आवश्यक आहे का?
होय. रेशन कार्डवर नाव असलेल्या आणि ५ वर्षांवरील सर्व मुलांचे आधार कार्ड रेशन कार्डला लिंक करून त्यांचीही e-KYC करणे अनिवार्य आहे.
५. e-KYC करण्यासाठी कोणती कागदपत्रे लागतात?
e-KYC करण्यासाठी मूळ रेशन कार्ड, कुटुंबातील सर्व सदस्यांचे आधार कार्ड आणि आधारला लिंक असलेला चालू मोबाईल नंबर एवढ्याच गोष्टींची आवश्यकता असते.