नमस्कार शेतकरी मित्रांनो, शेतीला पाणी देणे हे सध्या सर्वात मोठे आव्हान बनले आहे. कधी भारनियमन (Load Shedding), तर कधी विजेचा लपंडाव, यामुळे हातात आलेले पीक जळून जाण्याची भीती असते. यावर कायमचा तोडगा म्हणून केंद्र आणि राज्य सरकारने ‘पीएम कुसुम सोलर पंप योजना’ (PM Kusum Solar Pump Yojana) आणली आहे.
शेतकऱ्यांना दिवसा हक्काची वीज मिळावी आणि डिझेल पंपाच्या खर्चातून मुक्तता मिळावी, यासाठी ही योजना वरदान ठरत आहे. विशेष म्हणजे, या योजनेत शेतकऱ्याला पंपाच्या एकूण किमतीच्या केवळ १०% रक्कम भरावी लागते. उर्वरित खर्च सरकार आणि बँक उचलते. चला तर मग जाणून घेऊया, या योजनेचा लाभ कसा घ्यायचा?
कुसुम सोलर पंप योजना म्हणजे काय?
गावोगावी शेतापर्यंत वीज पोहोचवणे खर्चिक आणि कठीण असते. तसेच, ज्यांच्याकडे वीज कनेक्शन आहे, त्यांनाही अनियमित वीजपुरवठ्याचा सामना करावा लागतो. या समस्येवर उपाय म्हणून केंद्र सरकारने ही महत्त्वाकांक्षी योजना सुरू केली आहे.
या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना त्यांच्या शेतात ऑफ-ग्रिड सोलर पंप (Off-Grid Solar Pump) बसवून दिले जातात. हे पंप पूर्णपणे सूर्याच्या उष्णतेवर चालतात, त्यामुळे विजेच्या कनेक्शनची गरज भासत नाही.
अनुदानाचे गणित समजून घ्या (Subsidy Structure)
अनेक शेतकऱ्यांचा गोंधळ होतो की अनुदान नक्की किती आहे? ६०% की ९०%? तर याचे गणित खालीलप्रमाणे आहे:
- केंद्र सरकारचे अनुदान: ३०%
- राज्य सरकारचे अनुदान: ३०%
- बँकेकडून कर्ज (Bank Loan): ३०% (जे सरकार फेडते किंवा कमी व्याजावर उपलब्ध असते)
- शेतकऱ्याचा वाटा: फक्त १०%
थोडक्यात सांगायचे तर, शेतकऱ्याला स्वतःच्या खिशातून फक्त १०% रक्कम भरून लाखो रुपयांचा सोलर पंप बसवता येतो.
योजनेचे ५ जबरदस्त फायदे
- दिवसा सिंचन शक्य: सौरऊर्जेमुळे शेतकऱ्यांना रात्री-अपरात्री पिकांना पाणी देण्यासाठी जावे लागत नाही. दिवसा लख्ख उजेडात सिंचन करणे शक्य होते.
- वीज बिलातून मुक्तता: एकदा सोलर पंप बसवला की दरमहा येणाऱ्या वीज बिलाचा किंवा डिझेलचा खर्च कायमचा वाचतो.
- अतिरिक्त उत्पन्नाची संधी: जर तुम्ही ग्रीड कनेक्टेड पंप घेतला, तर वापरून उरलेली वीज सरकारला विकून तुम्ही त्यातून पैसेही कमवू शकता.
- मोठी व्याप्ती: देशभरात २० लाखांहून अधिक पंप बसवण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे, ज्यामुळे दुष्काळग्रस्त भागातील शेतकऱ्यांना मोठा दिलासा मिळेल.
- पर्यावरण पूरक: सौरऊर्जेचा वापर केल्यामुळे प्रदूषण होत नाही आणि पर्यावरणाचे रक्षण होते.
किती जमिनीसाठी किती HP चा पंप मिळणार?
जमिनीच्या उपलब्धतेनुसार आणि पाण्याच्या स्त्रोतानुसार पंपाची निवड केली जाते:
- २.५ एकरापर्यंत जमीन: ३ एचपी (3 HP) डीसी पंप.
- ५ एकरापर्यंत जमीन: ५ एचपी (5 HP) डीसी पंप.
- ५ एकरापेक्षा जास्त जमीन: ७.५ एचपी (7.5 HP) डीसी पंप.
पात्रता (Eligibility Criteria)
- अर्जदार हा भारताचा नागरिक आणि व्यवसायाने शेतकरी असावा.
- शेतकऱ्याकडे सिंचनासाठी पाण्याची सोय (विहीर, कूपनलिका, शेततळे) असणे आवश्यक आहे.
- ज्या ठिकाणी पंप बसवायचा आहे, तिथे महावितरणचे पारंपरिक वीज कनेक्शन नसावे.
- वैयक्तिक शेतकरी, शेतकरी गट (FPO), सहकारी संस्था आणि पाणी वापर संस्था देखील अर्ज करू शकतात.
आवश्यक कागदपत्रे (Documents Required)
अर्ज करण्यासाठी खालील कागदपत्रे जवळ ठेवा:
- आधार कार्ड (Aadhar Card)
- ७/१२ उतारा आणि ८-अ उतारा (अद्ययावत)
- बँक पासबुक झेरॉक्स (बँक खाते आधारशी लिंक असावे)
- पासपोर्ट आकाराचे २ फोटो
- मोबाईल नंबर (आधारशी लिंक असलेला)
- जातीचा दाखला (SC/ST प्रवर्गासाठी सवलत असल्यास)
अर्ज प्रक्रिया (How to Apply Online)
शेतकरी मित्रांनो, या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी तुम्ही घरबसल्या किंवा जवळच्या CSC सेंटरवरून अर्ज करू शकता.
- अधिकृत वेबसाईट: सर्वप्रथम पीएम कुसुम योजनेच्या अधिकृत पोर्टलवर (https://pmkusum.mnre.gov.in) किंवा महाराष्ट्रासाठी महाऊर्जा (MEDA) च्या वेबसाईटवर जा.
- नोंदणी: ‘Online Registration’ या पर्यायावर क्लिक करून आपला मोबाईल नंबर आणि आधार नंबर वापरून नोंदणी करा.
- माहिती भरा: अर्जामध्ये जमिनीची माहिती, सर्व्हे नंबर आणि पंपाची मागणी (HP) अचूक भरा.
- कागदपत्रे अपलोड करा: वरील सर्व कागदपत्रे स्कॅन करून अपलोड करा.
- शुल्क भरा: अर्ज प्रक्रिया पूर्ण झाल्यावर १०% हिस्सा भरण्यासाठी तुम्हाला मेसेज येईल, त्यानंतर ऑनलाईन पेमेंट करा.